Την Κυριακή των Απόκρεων αναβιώνει στην Κω το έθιμο της “Κοκκάλας” με τις “καμουζέλες” ή “αλαφάκια”.
Η “Κοκκάλα” αποτελείται από οστό κεφαλής γαϊδάρου, καλυμμένης με χνουδωτό ύφασμα, ως γούνα, και ένθετα μάτια. Είναι προσαρμοσμένη πάνω σε ψηλό ξύλο., και έχει κρεμασμένη μία κουδούνα. Όποιος μεταμφιέζεται σε Κοκκάλα, την κρατά πάνω από το κεφάλι του και σκεπάζεται με πολύχρωμο χράμι, ένα παραδοσιακό υφαντό της Κω. Την Κοκκάλα συνοδεύουν οι “καμουζέλες” ή “ελαφάκια” ή “αραπάκια”, άτομα μεταμφιεσμένα με μουστσούνες (προχωπίδες), που βάφουν το πρόσωπό τους με κάρβουνα και σκεπάζονται με πολύχρωμα χράμια, και έχουν πάνω τους κρεμασμένες κουδούνες.
Η ομήγυρις, τριγυρνά στους δρόμους και τα σπίτια του χωριού το σούρουπο, με συνοδεία βιολιού και λαούτου, με την κοκάλα, με ευτράπελα πειράγματα και τραγουδούν «νιάγκου νιάγκου η κοκκάλα». Η Κοκκάλα ανοιγοκλείνει, με τη βοήθεια ενός σκοινιού, τα σαγονιά της κεφαλής του γαϊδάρου, και χτυπά την κουδούνα, κάνοντας θόρυβο και τρομάζοντας τον κόσμο. Στα κεφενεία της Αντιμάχειας και της Κεφάλου χορεύουν τον παραδοσιακό “χορό της Κοκκάλας”, έναν αργό πηδηχτό χορό, συνοδευόμενοι από βιολί και λαούτο.
Οι περαντζάδες ξεκινάνε από την 1η ενορία και καταλήγουν στο Παραδοσιακό σπίτι Αντιμάχειας (3η ενορία).
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, η Κοκκάλα έβγαινε στους δρόμους των χωριών της Κω τις Απόκριες για να θυμίσει σε μικρούς και μεγάλους ότι ξεκινά η νηστεία της Σαρρακοστής. Το τελευταίο βράδυ της Αποκριάς, έμπαινα στα σπίτια το σούρουπο, την ώρα του δείπνου, και έπαιρνα όσα φαγώσιμα ήταν στο τραπέζι, θυμίζοντας ότι την Καθαρά Δευτέρα ξεκινά η νηστεία. Όλα τα σπίτια ανοικτά για να υποδεχτούν την κοκκάλα και τις καμουζέλες, και κερνούσαν άφθονο κρασί και μεζέδες και τα παραδοσιακά κατιμέρια, ένα είδος τηγανιτού κουλουριού με γέμιση τυριού.
Εκτός από την μεταμφίεση της Κοκκάλας, υπήρχαν και άλλες μεταμφιέσεις με μορφές ζώων, όπως το “ζυάλετρο”, όπου δύο άνδρες μιμούμενοι τα βόδια τραβούσαν τον ζυγό και ένας τρίτος κρατούσε το άλετρο. Μάλιστα, ένας αγαπητός χορό στην Κέφαλο ήταν οι “γαουρίστινες”, ένας παραδοσιακός αποκριάτικος χορός που χορεύεται σε ζευγάρια, με τους μεταμφιεσμένους χορευτές να κλωτσούν προς τα πίσω ο ένας τον άλλον, μιμούμενοι τις κλωτσιές του γαϊδάρου.
